» Matematik, Fizik, kimya biyoloji Edebiyat, tarih yıllık plan, lise ders günlük plan, fizik konu anlatımı, fizik oss test
Lang
Tema
                          
Anasayfan Yap Favorilerine Ekle E-Posta Tavsiye Et İletişim Forum Rss
   
   
   
Üyelik Kullanıcı Adı :  Şifre :  Hatırla :     Yeni Kayıt & Üye İşlemleri
 

 
 
» [ www.dersfizik.com Forum ] [ LİSE 1 ] [ BASINÇ ] 1 Kişi okuyor
#hakan
[Site Yöneticisi]



MSN : gizli
Yaş : 40
Cinsiyet : Bay
Mesaj sayısı : 354
Giriş sayısı : 8450
Puanı : 14
Konudan aldığı puan : 1
Puan verenler
Konuya Puan ver
Olgunluk                      Puan Ver
57%
Aktiflik
844%
Verimlilik
0%
hilal_84,
 

BASINÇ

 

5-1.            GİRİŞ

   

Basınç konusu;

Katıların basıncı

  1. Durgun Sıvıların
  2. Açık Hava Basıncı
  3. Kapalı Kaptaki Gazların Basıncı

Olmak üzere 4 ana başlık altında inceleyeceğiz.

 

5-2.            KATILARIN BASINCI

(PRESSURE OF SOLIDS)

 

Katlar, sıvılar ve gazlar ağırlıkları nedeni ile dokundukları her yüzeye bir kuvvet uygular. Kuvvetin kaynağı ne olursa olsun  birim yüzeye dik olarak etki eden kuvvete BASINÇ, bütün yüzeyde dik olarak etki eden kuvvete ise BASINÇ KUVVETİ denir.

                                            Bütün yüzeye teki eden dik kuvvet

                                                                      (basınç kuvveti)

                    Basınç= ­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­   ­_________________________________

                                    Basınç kuvvetinin etki ettiği toplam

                                    yüzey ( Etkime yüzeyi)

 

 

 

  Burada:

P: Basınç

F:toplam yüzeyde  etki                                                                                                                            eden dik kuvvet                                                                                             (basınç kuvveti)

S:toplam kuvvetin etki ettiği yüzey alanı

 

F kuvveti yüzeye eğik

 uyguladığında basınç

yapan kuvvet, yüzeye

dik  olan   F y  bileşenidir.

 F x  bileşeni ise yüzeye                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             

   Bir basınç yugulamaz.

O halde  basınç kuvveti F y  dir.

P= Fy/s = F. sina/S

Bu ifadeye göre kuvvet sabit  kalmak şartıyla yüzey alanı ile basınç ters orantılıdır. Yani yüzey büyüdükçe basınç küçülür, yüzey küçüldükçe basınç büyülür.eşit ağırlıkta ördek ve kavuk bataklıkta  yürürken ördek daha az batar. Çünkü ördeğin ayakları perdeli olduğundan yüzey alanı (S) büyüklüğünde basınç azalır.  Not:  katılar, uygulanan  kuvveti kendi doğrultusunda aynen ilettikleri halde basıncı aynen ilettikleri halde, basıncı aynen iletmezler.

Ekmek  bıçağının  sapına uygulanan  kuvvet, bıçağın keskin yüzeyine aynen iletir.  Basınçla yüzey alanı ters orantılı olduğundan  keskin yüzeyde basınç çok büyük olur ve ekmek kolay kesilir. Her türlü kesici aletler bu prensibe göre çalışır.

Bir çivinin geniş yüzeyi uygulanan kuvvet, sivri ucuna aynen iletir.

  

P1 = F/S1.                        P2 = F/S2                                                                                             Kuvvet sabit olduğundan basınç ile yüzey alanı ters orantılıdır. Çivinin ucunda basınç çok daha fazla olacağından çivi duvara kolay girer. Küt uçlu yüzey alanı yeterince küçük olmadığından basıncın da fazla büyük olmasıdır.

 

 Basınç Birimleri (Units Of Pressure)

 

 

F

S

P

MKS(SI)

N

N / m² = Pascal

CGS

dyne

cm²

dyne / cm² = ban

 

g-f / cm² . kg-f / cm²  de basınç birimleridir.

 

1.Pascal  = 10 Barı

1. Bar   : 106   Bari

 

Örnek : 200 kgf ağırlığındaki bir cismin  10 kgf/cm² lik bir basınç yapabilmesi için dayanma yüzeyi kaç cm² olmalıdır?

 

Çözüm :

        Basınç,

                                   P = F/S

F = 200 kgf ve P = 10 kgf/cm² değerleri yerine yazılırsa

 

                                               10 = 200/S

                                                S = 20 cm²

5-3. DURGUN SIVILARIN BASINCI

        (PRESSURE OF LIQUIDS)

 

Birim yüzeyi düşen sıvı ağırlığına sıvı basıncı denir.

 

P = G / S = Sıvının ağırlığı / Ağırlık kuvvetinin uyguladığı yüzey.

 

P = p.V / S , p = p.S.h / S

P = p . h

        

 

 

Sıvının içinde alının herhangi bir noktaya etki erden sıvı basıncı :

a)      Sıvının öz ağırlığı ile doğru orantılıdır

b)     Sıvının azık yüzeyine olan yüksekliği ile doğru orantılıdır.

c)      Sıvı basıncı, sıvı derinliği aynı kalmak şartıyla kabın şekline, biçimine ve sıvı miktarına bağlı değildir.

 

Not : Problem çözümlerine sıvının özağırlığı yerine özkütle alındığında yanlışlık yapılacağı daha önce görülmüştür.

 

O halde sıvı içinde herhangi bir noktaya yapılan basınç;

 

p = h . dsıvı

 

İfadesi bulunur.

P : Sıvı içinde herhangi bir noktaya etki eden basınç.

                 h : Bu noktanın  sıvının açık yüzeyine olan yüksekliği.

                d :  sıvının özkütlesi

                    

·         Sıvı basıncı kabın şekline bağlı değildir.

 

·         Sıvı basıncı, yüksekliğin  değişmemek şartıyla sıvı miktarına bağlı değildir.

 

 

Aynı sıvı aynı derinlikdeki her  noktaya eşit basıncın uygular.

 

A)    Basınç kuvveti (Pressure Force)

 

 İçinde sıvı bulunan kabın, sıvının ağırlığı nedeniyle kap yüzeyinin tamamını dik kuvvete basınç kuvveti denir.

 

P = F/S

 

 F = P.S

 

F= h.d.S

 

 

Not : Kapta bulunan  durgun bir sıvının, kabın herhangi bir yanyüzeyine yapılan basınç kuvvetini bulmak için derinlik olarak ortalama derinlik alınır.

 

 

 

 

Şekil (örnek)

Örnek :6

Örnek :

Şekildeki kabın A,B,C                                

          yüzey alanları sıra ile

2S, S ve 3S dir.Bu yüzeylere

yapılan basınç kuvvetlerini

yazınız?

 

 

Çözüm : Yan yüzeyi uygulanan

Şekil (çözüm)

Örnek : 6

Basınç kuvveti bulunurken

ortalama derinlik alınır.

Yani toplam derinliğin

yarısı alınır.

Basınç kuvveti,

F = h . d . S    olduğundan

 
  Resimler Sadece üyeler içindir!
 

 

FA = h/2 . d.2S

FB = h .d.2S             Fc > FA > = FB dir.

                        FC = h/2.d.3S dir                   

 

                       

Örnek : şekildeki kaba musluktan

Şekil (örnek) örnek : 8

                      eşit zamanda eşit miktarda su akmaktadır.

                      Kabın tabanına yapılan  basıncın zamanla

   değişimi nasıldır?

 

Çözüm :

             P = h . d dir. P – h (P ile h doğru       

Şekil (çözüm) örnek: 8

            orantılıdır.) Kap tabandan itibaren

            genişlediği için suyun yükseldiği

   zamanla aynı hızla artmayacaktır.

   Önce su hızla yükselecek, zamanla

   yükselmenin hızı azalacaktır. Dolayı-

   sıyla grafik bir doğru değil parabol

            olacatır.                     

 

Örnek :

             Kesiti şekilde gösterilmiş kap, yoğun-

Şekil örnek 9

luklaları 2 g/cm² ve 3 g/cm3  olan sıvı-

lara doldurulmuştur. A noktasındaki

sıvı basıncının, B noktasındaki sıvı ba-

sıncına  oranı

PA/PB  nedir.

Çözüm :  

B noktasına etki eden sıvı basıncı

 

 PB = h1 .d1

     = 5 . 2 = 10 g/cm² dir.

 

 

 

B. Pascal basıncı (Pascal’s Law)

 

Pascl’ın bulunduğu bu prensip, sıvıların basıncı iletmesi olarak tanımlanır.

 

Kapalı  bir kabı tamamen dolduran bir sıvının herhangi bir noktasına yapılan basınç, sıvı tarafından kendine bütün yüzeylere dik olarak aynen iletir. Bu ifade  Pascal prensibi olarak bilinir. Sıvılar kuvveti değil de basınç aynen iletir.

Pascal prensibi şekli

 

 

 

 

 

       

           

Yukarıdaki su cenderesinde basıncın etki yüzeyini düzenleyerek, isteyen büyüklükte basınç kuvvetleri oluşturabilir. Mesela S2 yüzeyinde F2 kuvveti oluşmuş olsun.Bu F2 kuvveti vasıtasıyla yük dengede tutulabilir.

 

S1 kesintili yüzeyi F1 kuvvetli vasıtasıyla uygulanan basınç

               P1 =   F1 / S1

 

S2  kesintisi yüzeye sıvı vasıtasıyla iletilen basınç

                P2 =   F2 / S2

 

S2 yüzeyinde  F2 kuvveti meydana gelmiş ise basınç eşitliğinden

                  P2 =   F2 / S2

 

F1 / S1 = F2 / S2

 

 

İfadesi yazılabilir.

 

Sıvıların basıncı aynen iletmesi (pascal prensibi), sıvıların basıncı altında fazlaca sıkışmasından kaynaklanmaktadır.

 

Pascal prensibinin günlük hayatta uygulamaları mevcuttur.

 

Su dereceleri, yıkama yağlama sistemleri, hitrolik frenler, damperli arabalar hitrolik sistemleri, emme tulumbası, birleşik kaplar ve buna benzerler birçok sistemler örnek olarak verilebilir.

 

5-4              AÇIK HAVA BASINCI

(ATMOSPHERIC PRESSURE)

 

Açık hava hem de kendi içinde bulunan bütün yüzeylere ağırlığı nedeni ile bir kuvvet uygular. Bu kuvvetin, yüzeyin birim alanına düşen payına açık hava basıncı, ya da atmosfer basıncı denir.

 

 

 a) Toriçelli Deneyi (Torichlli Experimint)

 Toriçelli deneyi deniz seviyesinde ve 00 C sıcaklıkta  yapmıştır. Uzunluğu bir ucu kaplı cam boru alınarak tamamen civa doldurulmaktadır. Açık ağzı kapatılarak, civa çanağına daldırılıp, sonra açılmaktadır. Sonuçta civanın bir miktar çanağa boşaldığı ve 76 cm yüksekliği olacak şekilde dengede kaldığı gözlenmektedir. Civanın çanağa tamamem boşalmasının sebebi açık hava basıncının borudaki civa basıncını dengelemesidir. Bu olay değişik genişlikte, borulara denendiğinde civa yüksekliği borunun kesitine bağlıdır.

 

Açık hava basıncını ölçen alet  barometre denir. Borometredeki civa seviyesi  her 10,5 m, yüksekliğine çıkıldıkça 1 mm. düşer. Bundan yararlanarak  yükseklik ölçülür. Fazla yukarılara çıkıldıkça bu oran değişmektedir.

 

b) Açık Hava Basıncının Uygulamaları

     (Application Of Atmospheric Pressure)

 

Şekil (6)

1.

 

 

 

 

  yukarıdaki şekil-I de sıvı, açık hava ile temas olmadığından borunun içindeki hava emilmesine rağmen sıvı yükselemiyor. Şekil-II de sıvının açık hava tarafından uygulanıyor. Borudaki hava emildiğinde açık havanın basıncının etkisiyle sıvı, boruda yükselemiyor. Yani akışkanlar, basıncın büyük olduğu yerden küçük olduğu yere doğru akar.

 

2. Açık hava basıncı  Po  = 1033,6 gr/cm²  dir. Yani cm²  başına 1 kg diyelim. İnsan vücudun yüzeyi ortalama olarak 1,5 m² olsun.

 

1,5 m²  =  15000cm² dir.

 

1 cm² ye 1 kg kuvvet uygulanırsa

15000 cm² F kg kuvvet uygulanır

F = 15000 kg = 15 ton

 

Yaklaşık yüzey alanı 1,5 olan insana 15 ton kuvvet uygulanıyor. Fakat iç basınç bunu dengelediğinden hissetmiyoruz.

 

5-5. Kapalı Kaptaki Gazların Basıncı

        (Gas Pressure In Closed Volumes)

 

Sıvılar gibi gazlar da  içinde bulundukları kabın çevrelerine ve temasta oldukları yüzeylere bir basınç uygular. Gazların yaptığı bu basınç iki sebepten meydana gelir.

 

1.                            Gazlar ağırlığından dolayı bir basınç uygular. Fakat gazların öz ağırlığı çok küçük olduğundan bu basınç ihmal edilebilir.

 

2) Gaz moleküllerinin kabın iç yüzeylerine çarpmasından dolayı bir basınç uygulanır. Çarpma sırasında her molekül çarptığı yüzeye bir kuvvet uygulanır. Kabın yüzeyi sürekli etkisindeymiş gibi içten dışa doğru itilir.

 

Kapalı kaptaki gazların basıncı;

 Moleküllerin birim zamanda birim yüzeye çarpma sayılarıyla orantılıdır. Bu sayı arttığında basınç artar.

İçinde gaz bulunan bir kabın birim yüzeyine 1 saniye de çarpan gaz molekül sayısı hemen hemen aynı olduğundan her noktasında basıncın değeri de ayanıdır.

 

        Bu basınç üç niceliğe bağlıdır.

 

1.      Sıcaklık ve hacim sabit ise molekül sayısıyla basınç doğru orantılıdır. Molekül sayısı N iken  basınç P ise bu sayı 3N olduğunda basınç da 3P olur

                       P ~ N

 

2) Sıcaklık ve molekül sayısı kalmak şartıyla kabın hacmi arttıkça birim yüzeye  çarpan molekül sayısı azalacağından basınç azalır. O halde basınç ile hacim ters orantılıdır.

                         P ~ 1 / v

 

3) Basınç, gazın sıcaklığına da bağlıdır. Kabın  hacmi ve gazın molekül sayısı sabit kalmak şartıyla, gazın sıcaklığı arttırılırsa moleküllerin belli bir sürüde birim yüzeye çarpma adedi ve hızla artacağından basıncıda artar.

                                   P ~ T

Bu oranlar düzenlenirse

                                               P~ 1 / V NT olur.

 

 

a)      Boyle-Mariotte Kanunu

(Boyle’s and Moriotte’s Law)

 

Sıcaklığı sabit kalmak şartıyla bir miktar gazın, basıncı ile hacminin daima sabittir.

 

P1V1 = P2V2 = …….= PnVn = sabit

 

Bu durumda basınç hacme daima ters orantılıdır. Hacmin artırma miktarı kadar basınç azalır.

 

ÖRNEK 15

ŞEKİL

Örnek :

           

 

 

 

Yukarıda bir gazın sabit sıcaklıkta basınç ve hacimleri verilmiştir. Son durumda gazın hacmi kaç litre dir?

 

Çözüm :

Böyle-Mariotte kanuna göre her üç durumda da

 

 

 

 

 

 

 

 

 




Her Sey Guzel Olacak

Reklam izleyerek para kazanmak istiyorsanız tıklayıp üye olun, puanları toplayıp istediğinizi alın

 

13.01.2008 21:15:23
         
» Cevap hilal_84
hilal_84
[Yeni Asker]



MSN : Yazmamış
Yaş : 26
Cinsiyet : Bay
Mesaj sayısı : 1
Giriş sayısı : 2
Puanı : 0
Olgunluk
37%
Aktiflik
0%
Verimlilik
0%

cok saol yaa ödevim vardı + puan:)




..
02.01.2009 18:00:59
         
» Cevap gorkem90909090
gorkem90909090
[Yeni Asker]



MSN : Yazmamış
Yaş : 26
Cinsiyet : Bay
Mesaj sayısı : 1
Giriş sayısı : 1
Puanı : 0
Olgunluk
37%
Aktiflik
0%
Verimlilik
0%

bu ne ya kandırıkcılar huuuuuuuuuuuuuuuuuuh




..
24.04.2009 17:45:44
         
» Cevap ozanalp
ozanalp
[Yeni Asker]



MSN : Yazmamış
Yaş : 26
Cinsiyet : Bay
Mesaj sayısı : 1
Giriş sayısı : 4
Puanı : 0
Olgunluk
37%
Aktiflik
0%
Verimlilik
0%

güzelmiş yaa ödev vardı saoll..

 




..
11.05.2009 21:23:14
         
» Cevap sevgi27
sevgi27
[Yeni Asker]



MSN : Yazmamış
Yaş : 26
Cinsiyet : Bay
Mesaj sayısı : 1
Giriş sayısı : 1
Puanı : 0
Olgunluk
37%
Aktiflik
0%
Verimlilik
0%

şekiller neden gözükmüyo ?

 




..
27.10.2011 14:19:54
         
[1]
                
» Forum istatistikleri
» Foruma Açılan son 5 konu
Açan
» Seviye Renkleri » Forum istatistikleri
» Fizikte kavram yanılgıları -11..
hakan
» Fizikte kavram yanılgıları -10..
hakan
» Fizikte kavram yanılgıları -9..
hakan
» Fizikte kavram yanılgıları -8..
hakan
» Fizikte kavram yanılgıları -7..
hakan
#Genel Sorumlular
@Yöneticiler
*Bölüm Editörleri
+Forum Editörleri
! Sohbet Yöneticileri
» Forumdaki 7 Kategoride 30 Forum var
» Bu forumlara açılan 1600 Konuya 1315 Cevap yazıldı..
» Kadromuz : 7
» #hakan  » #admin  » #sebo  » +alp71  » +atakan_0696  » +baran  » +ossfizik 
» Kimler Bağlı : 0
 Bağlı üye yok..
» IP No : 54.161.73.123
» İyiki Doğdunuz : 15
» Maktash » salsa » tufanas » extacy_ » sehuriye » arslan » grafixer_91 » aaazzz » barisaksas » nymphemin » isomertas » merve_0707 » elanur » umy88 » aysima22 
» Bugün Giren Üyeler : 0
www.dersfizik.com 2016
Website motorumuz © 2oo6-2oo7 ByCafer & Aspsitem tarafindan üretilip gelistirilmistir.
Sitemiz bir forum sitesi olduğu için kullanıcılar her türlü görüşlerini önceden onay olmadan anında siteye yazabilmektedir. 5651 sayılı yasaya göre bu yazılardan dolayı doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir. 5651 sayılı yasaya göre sitemiz mesajları kontrolle yükümlü olmayıp, şikayetlerinizi dersfizik.com@hotmail.com adresine yollarsanız, gerekli işlemler yapılacaktır.